Kaynak: Daughters_of_Ataturk, (Atatürk'ün Kızları) USA, E-Mail Listesi'nden Meltem B imzasıyla 31 Ekim 2006’da Dağıtılmıştır.

Aşağıda; bir çınar dalını kestirmemek için Atatürk’ün bir köşkü raylar üzerinde nasıl yürüttüğünün öyküsünü bulacaksınız.

Atatürk’ün bu davranışını doğru anlamak, bir diktatörün acaip ve de keyfî bir davranışı sanmamak için; Atatürk’ü iyi kavramak, onun bu ülkeye, bu ülkenin güzelliklerine, doğaya duyduğu sevgiyi ve Yalova’ya ilgisini iyi bilmek gerekir.

Atatürk ve İğde Ağacı
Atatürk’ün ağladığına ilişkin tanıklıklar sayılıdır. İşte onlardan biri …Nezihe Araz'dan okuyalım;

"... Bozkırın, acı bir unutulmuşluk uykusundan Mustafa Kemal tarafından uyandırıldığı o günlerde, Çankaya'dan Meclis'e giden yol üstünde olacak, güzel bir iğde ağacı varmış. Tek bir ağaç... Ve Mustafa Kemal, ne zaman o ağacın önünden geçiyorsa, arabada ne kadar önemli bir mesele konuşuluyor olursa olsun yanındakinin ya da kendisinin sözünü kesiyor. Artık öğrendiği için şöfor de arabayı o sırada yavaşlatıyor ve Mustafa Kemal, yanındakine gösteriyor: ‘ Bak, bu benim iğde ağacım ’. Soylu, yapmacıksız, içten bir sevgidir bu. Mustafa Kemal yalnız o iğde ağacını sevmiyordu elbette. O bir doğa sevdalısıydı ve çorak Ankara onu üzüyordu. Yeni Ankara'yı ağaçlı, yeşil bir şehir haline getirmek onun tutkusuydu. Ve iğde ağacı, bu tutkunun simgesiydi...Aynı yoldan geçerken bir sabah yanındakinin kolunu tutmuş, ‘ Bak, bu benim...’ derken iğde ağacının yerinde olmadığını görmüştü. Mustafa Kemal şaşkınlıklar içinde arabadan atladı ve orada çalışan işçilere sordu: ‘ N'oldu buradaki iğde ağacı? ‘ Yolu genişletmek için kesmişler iğdeyi, meğer. Mustafa Kemal acıyla döndü arabasına ve ellerini yüzüne kapayıp ağladı.." 1)

Atatürk’ü Kendisine Bağlayan Çınar Ağacı
Atatürk’ün baştan yaratmak için üzerine düştüğü bir yer Ankara ise, bir diğeri de Yalova’dır. Hatta Yalova için, “benim memleketim” dediği söylenir.

Yalova’ya 27 kez gelmiş ve toplam 313 gün, 270 gece kalmıştır.Yalova dışında hiçbir yere bu kadar sık gitmemiş ve hiçbir yerde iki çiftlik ve üç ev sahibi olmamıştır.

İlgilendiği her konu gibi,Yalova’nın özel bir yer olarak geliştirilmesi fikrine de büyük bir kararlılıkla sarılmıştır.

Atatürk, Yalova’ya 19 Ağustos 1929 günü gelir ve önce Termal’i sonra da Baltacı Çiftliği’ni gezer. Ertesi gün de Millet Çiftliği’ni gider. Oradan tekrar Termal’e ve ardından da Koru’ya bir gezinti yaptıktan sonra İstanbul’a döner.

21 Ağustos 1929 günü ise Yalova üzerinden Bursa’ya gidecektir. Ertuğrul Yatı ile Millet Çiftliği (günümüzde Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü) açıklarından geçerken, sahildeki bir çınar dikkatini çeker. Yatı durdurtan Atatürk, yatın teknesiyle karaya çıkar. Çınar ağacının muhteşem görüntüsüne hayran kalmıştır. Yanındakilere, bu ağacın civarına küçük bir köşk yapılması talimatını verir.

A. İnan, Atatürk’le ilgili anılarını anlatırken,Yalova’dan şöyle söz eder; “Yalova’nın seçilişi, bir çınar ağacının çekici görüntüsü ile olmuştur”. 2)

Yapımına hemen başlanan köşk, 22 gün’de, 12 Eylül 1929’da tamamlanır.

[Sayfa1] [Sayfa2] [Sayfa3]

Atatürk’ün Yalova’ya İlgi ve Katkısı
Atatürk; bakımsız kalmış, insanı sıtma hastalığından çaresizliğe düşmüş Yalova'nın kalkınmış, yaşanabilir ve çağdaş bir yer olması için büyük çaba göstermiştir.

Yalova’yı keşfinden hemen sonra (5 gün içerisinde), yaklaşık 400 sanatkârı (demirci, elektrikçi, marangoz, duvarcı,vb.,) getirtir ve şehrin ihyası için seferber eder.

Termal’i ve kaplıca olanaklarını çok beğenmiştir. Bozulmadan gelişmesini, dünyaca tanınmış bir sağlık merkezi olmasını ister. 1938’de açılacak ve bahçesi bile bir harika olan Termal Otel’in yapımını bu nedenle öngörür. Ama ilk iş olarak,Termal Kurşunlu Banyonun onarımını yaptırır. Kısa sürede orman yolları açılır, kaplıcalara yeni sıcak ve soğuk su boruları döşenir, ek su depoları yapılır, suların yararlı olabileceği hastalıkların araştırılmasına girişilir. Yalova - Termal yolu düzeltilir, Samanlı ve Yalova dereleri temizlettirilir.

Bir kalemde sayılan bu işlerin sıradan sanılması büyük hata olur. Örneğin, Atatürk’ün getirtip diktirdiği çınarlarla (sonradan “ Çınarlı Hıyaban 3) “ adını alacak olan Yalova-Termal yolu, TEMA Başkanı Hayrettin Karaca’nın ifadesine göre 9 km.lik uzunluğu ile dünyanın en uzun çınarlı yoludur. 4)

Sıtma ile mücadeleye girişilir ve yine Atatürk’ün direktifiyle ilk imar planı yapılır.

Yalova nahiyelikten kaza statüsüne kavuşur. Daha sonra bütçe imkanları çok daha iyi olan İstanbul’a bağlanır ve İstanbul ile her gün karşılıklı vapur seferleri başlatılır.

Atatürk, (günümüzde Yalova Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü olan) Millet Çiftliği’ni gezdiğinde yörenin tek geçim kaynağı olan zeytinciliğin geliştirilmesi ve çiftlik yakınında bulunan verimden düşmüş 4.000 ağacın gençleştirilerek örnek bir zeytinlik durumuna getirilmesi talimatını vermiştir. Tüm Türkiye’ye ışık tutacak şekilde;bir “Zeytincilik İstasyonu” kurulması, eğitim için yurt dışına eleman gönderilmesi, İtalya’dan çoğunluğu salamuralık 6000 fidan getirilip Türkiye’nin ilk yabancı zeytin çeşitleri koleksiyon bahçesinin oluşturulması, “Zeytinciliğin Islahı” konusunda 3573 Sayılı Yasa’nın çıkartılması, yöredeki zeytin ağacı sayısının da yüzmilyona ulaşması, hep bu talimatın sonuçlarıdır.

Atatürk’ün Yalova’daki Çiftlikleri
Atatürk,1929’da ihaleyle ve kendi parasıyla Yalova'nın doğusunda Millet Çiftliği'ni, batısında da Baltacı Çiftliği'ni satın alır. (Eğitici ve örnek işletmeler olmasıyla bizzat ilgilendiği toplam 11 bin dekarlık bu iki çiftliği 1937’de devlete hediye etmiştir) 5). Baltacı Çiftliği,yakın zamana kadar TİGEM’in denetimindeydi. 6) Tayyip, 2005’te, TİGEM’in tasfiyesi konusunda YPK kararı çıkartmış ve Atatürk’ün mirası olan bu çiftliğe ait 2980 dekarlık alanın yatırım amacıyla Araplara tahsisi gündeme gelmiştir.

Konumuz olan “Yürüyen Köşk”ün bulunduğu yer ise,daha sonra ‘Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü’ adını almış olan Millet Çiftliği’dir.

[Sayfa1] [Sayfa2] [Sayfa3]

[Sayfa1] [Sayfa2] [Sayfa3]